🌍 Bałkany

Bałkany, czyli Półwysep Bałkański, to górzysta kraina na południowym wschodzie Europy między morzami Adriatyckim, Jońskim, Egejskim i Czarnym. Sąsiadują tu ze sobą Bułgarzy, Grecy, Serbowie, Chorwaci, Albańczycy i wielu innych, a w kuchni każdego z nich są produkty mleczne, na ciepłym wybrzeżu zaś także oliwki i wino.

W górach od dawna panuje tradycja pasterska: latem owce i kozy pędzi się na górskie hale, zimą – w niżej położone okolice. Sezonne przeganianie stad w Grecji, Albanii i Chorwacji UNESCO wpisało do elementu niematerialnego dziedzictwa „transhumancja”. Region słynie z fermentowanych produktów mlecznych: w 1905 roku bułgarski student Stamen Grigorow opisał bakterię z kiselo mlyako, którą później nazwano Lactobacillus bulgaricus. Spośród serów solankowych znane są sirene, bryndza i feta, spośród twardych – kaszkawał.

Oliwki rosną na południu i wzdłuż Adriatyku. Grecja produkuje około 300 tysięcy ton oliwy rocznie i według przeglądu Międzynarodowej Rady Oliwnej z 2012 roku była trzecia na świecie; do 70 % jej oliwy to extra virgin. Prawie 80 % greckiej oliwy pochodzi z Peloponezu, Krety i Wysp Jońskich. W Chorwacji oliwę ceniono już w czasach rzymskich, a najwięcej daje jej miejscowa odmiana Oblica; w Czarnogórze – Crnica.

Winorośl i oliwki uprawia się tu od starożytności. Równinę Stari Grad na chorwackiej wyspie Hvar wytyczyli greccy koloniści z wyspy Paros w IV wieku p.n.e. i od tamtej pory uprawia się na niej przede wszystkim winorośl i oliwki; UNESCO chroni ją jako krajobraz kulturowy.

Dlaczego to ważne dla ciebie. Bałkany pokazują, jak mleko, oliwki i wino współistnieją w jednym regionie: owcze sery i kiselo mlyako w górach, oliwa i wino na wybrzeżu. Kupując grecką oliwę, zwracaj uwagę na kategorię na etykiecie.