🥛 Mleko klacze

Mleko klacze — mleko udomowionej klaczy, które pije się na stepach i fermentuje na kumys. Mleko klacze to mleko klaczy domowej, tradycyjny napój stepowych pasterzy Azji Środkowej i Mongolii. Według szacunku, na który powołuje się FAO, pije je około 30 milionów ludzi — w Kazachstanie, Kirgistanie, Tadżykistanie, Uzbekistanie, Mongolii, a także w Europie Wschodniej i Środkowej. Oficjalnych statystyk produkcji nie ma; według przeglądu z 2024 roku w Europie pozyskuje się 1–1,3 miliona litrów rocznie. ¹³

Dojenie klaczy nie jest łatwe: oddaje ona mleko tylko wtedy, gdy obok jest źrebię, dlatego doi się ją po trochu 5–6 razy dziennie. Dojenie zaczyna się mniej więcej 20 dni po urodzeniu źrebięcia, a laktacja trwa 5–6 miesięcy; w Mongolii z jednego udoju uzyskuje się 580–640 ml. ²³ Konie mleczne częściej trzyma się w chłodnych rejonach, a dla pasterzy Mongolii mleko klacze jest ważnym źródłem białka zwierzęcego ².

Pod względem wartości odżywczej jest bliższe mleku kobiecemu niż krowie: na 100 g przypada średnio 2,0 g białka, 1,6 g tłuszczu i 6,6 g laktozy. Kazeiny stanowią tylko 40–45 % białka, a wielonienasyconych kwasów tłuszczowych jest ponad 20 g na 100 g kwasów tłuszczowych wobec około 6 g w krowim. Z podpuszczką nie daje zwartego skrzepu, więc do sera praktycznie się nie nadaje; za to fermentuje się je na kumys, w którym jest 0,6–3 % alkoholu. ¹³⁴

Mleko klacze czy krowie? Klacze jest chudsze, z 1,6 g tłuszczu w 100 g wobec 3,3 g, i słodsze, z 6,6 g laktozy wobec 4,7 g. Kazeiny to tylko 40–45 % jego białka, więc z podpuszczką nie daje zwartego skrzepu i kończy jako kumys, a nie ser. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe to ponad 20 g na 100 g kwasów tłuszczowych, w krowim około 6 g. Składem jest bliższe mleku kobiecemu, ale to nie znaczy, że je zastępuje.

Mleko klacze to produkt specjalistyczny, więc nie oczekuj znaku pochodzenia takiego jak ChNP. W Europie sprzedaje się je surowe, mrożone albo suszone w proszek lub kapsułki, a etykieta powinna to podawać; przeczytaj ją przed zakupem. Szukaj napisu „mleko klacze” i danych producenta. Kupisz je w gospodarstwie, w sklepie internetowym ferm klaczy mlecznych albo w sklepie ze zdrową żywnością. Mrożone trzymaj mrożone do użycia; przy alergii na mleko krowie najpierw zapytaj lekarza.

Dlaczego to ważne dla ciebie. W Europie mleko klacze sprzedaje się surowe, mrożone albo suszone w proszku czy kapsułkach, więc sprawdzaj, jak je przetworzono. FAO uważa je za potencjalnie odpowiednie dla części osób z alergią na mleko krowie, ale opisano też anafilaksję właśnie na mleko klacze, dlatego przy alergii można je próbować tylko pod nadzorem lekarza ³⁵⁶.