🥛 Mleko jaka

Mleko jaka — mleko samicy jaka, dużego bydlęcia z wyżyn Azji, z którego robi się masło i ser. Mleko jaka to mleko samicy jaka — bydlęcia hodowanego w górach Azji, głównie na wysokości 2000–5000 m: na Wyżynie Tybetańskiej, w Himalajach, Mongolii, na Pamirze i w Tienszanie. Według FAO na świecie żyje około 14 mln jaków, z czego ponad 90 % w Chinach. Samice dają od 150 do 500 l mleka w sezonie, a laktacja jest sezonowa: najwięcej mleka jest w ciepłej porze roku, ze szczytem w sierpniu.

Mleko jaka jest gęste, słodkawe i aromatyczne — pasterze piją je bez cukru. Jest wyraźnie bardziej pożywne od krowiego: według FAO zawiera 5,5–7 % tłuszczu i 15–18 % suchej masy. Według przeglądu z 2020 roku mleko jaka ma 16 % suchej masy, 5,6 % tłuszczu, 4,2 % białka i 5,3 % laktozy, wobec 12,7; 3,7; 3,4 i 4,8 % w mleku krowim. FAO zauważa też, że pod względem głównych parametrów jest zbliżone do mleka bawolego.

Surowe mleko trafia przede wszystkim do herbaty z mlekiem: zwykle jest w niej około 5 % mleka, a dla gości — 20 % i więcej. Głównym produktem jest masło: w worku ze skóry przechowuje się je rok lub dwa, dodaje do herbaty i tsampy. Z mleka jaka robi się suszone sery; twardy chhurpi przygotowuje się wyłącznie z mleka jaka lub jego mieszańca z krową. Zakłady w Chinach, Nepalu i Mongolii produkują też mleko jaka w proszku.

Mleko jaka czy krowie? Mleko jaka jest wyraźnie gęstsze: FAO podaje 5,5–7 % tłuszczu i 15–18 % suchej masy, a przegląd z 2020 roku 5,6 % tłuszczu, 4,2 % białka i 5,3 % laktozy wobec 3,7, 3,4 i 4,8 % w krowim. Według FAO pod względem głównych parametrów jest zbliżone do mleka bawolego. Wydajność jest dużo mniejsza, od 150 do 500 litrów na sezon, a laktacja sezonowa, ze szczytem w sierpniu. Dlatego mleko jaka przerabia się głównie na miejscu na masło i suszony ser, zamiast sprzedawać jako napój.

Świeżego mleka jaka poza wyżynami prawie się nie sprzedaje; w sklepie spotkasz je jako mleko w proszku lub suszony ser, głównie z Chin, Nepalu lub Mongolii. Twardy ser może nazywać się chhurpi (churpi); według tradycji robi się go tylko z mleka jaka lub jego mieszańca z krową. Czytaj skład: ma wymieniać mleko jaka, bez mleka krowiego. Szukaj w specjalistycznych sklepach z żywnością azjatycką lub himalajską i w internetowych delikatesach.

Dlaczego to ważne dla ciebie. Surowe mleko jaka często ma słabe wskaźniki higieniczne: wykrywano w nim pałeczki okrężnicy, w tym STEC, dlatego na miejscu zwykle się je gotuje. Kupując mleko jaka w proszku lub ser z niego, sprawdź, czy nie dodano do nich mleka krowiego.