🥃 Pálinka borzag (Borzag pálinka)
Węgierska palinka z jagód bzu żywokostu (borzag w komitacie Nógrád); nie z winogron, od 40 % obj.
Borzag pálinka to węgierskie oznaczenie geograficzne UE dla palinki, węgierskiego destylatu owocowego, z jagód bzu hebdu (Sambucus ebulus) z komitatu Nógrád na północy Węgier. Borzag to lokalna nógrádzka nazwa tej rośliny, w reszcie kraju zwanej gyalogbodza. To destylat owocowy kategorii 9, a nie palinka winogronowa; moc wynosi co najmniej 40 % obj.
Wniosek złożono 23 maja 2022 roku, jednolity dokument opublikowano 3 maja 2023 roku (Dz.U. C 156), a nazwę zarejestrowano 24 sierpnia 2023 roku (Dz.U. L 209). Nógrád leży tam, gdzie spotykają się masywy Börzsöny, Mátra, Cserhát i Karancs-Medves: wulkaniczne wzgórza o wysokości 400–600 m, z lasem pokrywającym około 40 % terytorium. Ubogie kwaśne gleby i chłodny, wilgotny cień sprzyjają według dokumentu tej roślinie.
Jagody oddziela się od szypułek i miażdży tak, by nie uszkodzić pestek: zmniejsza to powstawanie kwasu pruskiego. Fermentacja jest dozwolona z drożdżami hodowanymi i enzymami pektynowymi przy pH 2,8–3,5; zacier trzeba przedestylować najpóźniej w ciągu 30 dni. Można użyć dowolnego sprzętu, ale oznaczenie „pot still” wolno umieścić dopiero po co najmniej podwójnej destylacji w miedzianym alembiku do 1000 l.
Palinka odpoczywa co najmniej 60 dni w ciemności, poniżej 20 °C, bez żadnych zabiegów; rozcieńcza się ją stopniowo, po 5–10 % wody naraz przez kilka dni. Metanolu do 1000 g/hl, kwasu pruskiego do 7 g/hl, substancji lotnych od 350 g/hl czystego alkoholu. W smaku jest czekolada, miód i przyprawy, czasem mięta, anyż lub jałowiec.
Dlaczego to ważne. Wbrew częstemu błędowi Borzag pálinka nie powstaje z winogron, lecz z bzu hebdu, którego jagody zawierają glikozydy cyjanogenne, dlatego technologia ściśle kontroluje pestki. Nazwa znajduje się na każdej etykiecie ze słowami „Földrajzi jelzés”. I pamiętaj: według WHO nie ma bezpiecznej dawki alkoholu.
Fakty
| Kategoria UE | 9 – destylat owocowy; ChOG PGI-HU-02845, wniosek 23.05.2022, rejestracja 24.08.2023 |
|---|---|
| Surowiec | jagody bzu zielnego (Sambucus ebulus, borzag) z komitatu Nógrád |
| Zawartość alkoholu (% obj.) | od 40 % obj. |
| Metoda destylacji | dowolny sprzęt; „pot still” – tylko podwójna destylacja w miedzianym alembiku do 1000 l |
| Minimalny okres dojrzewania | nieprzewidziane; odpoczynek co najmniej 60 dni poniżej 20 °C |
| Podstawa prawna | OJ C 156, 3.05.2023; OJ L 209, 24.08.2023; rozporządzenie (UE) 2019/787 |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Pálinka borzag (Borzag pálinka) → rodzaj → 🍎 Brandy owocowe → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🍷 Fermentacja alkoholowa, 🍷 Drożdże, ⚗️ Jak powstają mocne alkohole
- W co się pakuje
- 🍷 Etykieta wina
- Co zawiera
- 🍷 Etanol
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Należy do
- 🍎 Brandy owocowe, 🥃 Palinka
- Powiązane z
- 📍 Mátra, 🌍 Europa Środkowa
- Podobne i różne
- 🥃 Törkölypálinka, 🥃 Okowita owocowa, 🥃 Pálinka z dzikiej gruszy z Vas (Vasi vadkörte pálinka), 🥃 Pálinka z dzikiej gruszy z Vas (Vasi vadkörte pálinka), 🥃 Pálinka tarninowa ze Sárrét (Sárréti kökénypálinka)
Najczęstsze pytania
Czy to destylat z czarnego bzu?
Nie z czarnego bzu: borzag to bez hebd, Sambucus ebulus. Jego jagody zawierają glikozydy cyjanogenne, dlatego technologia ściśle kontroluje pestki.
Czy to pálinka winogronowa?
Nie. Jednolity dokument UE wskazuje jako surowiec pestkowe jagody dzikiego bzu hebdu; winogron się nie używa.
Co oznacza słowo borzag?
Tak Palócowie w komitacie Nógrád nazywają bez hebd. W innych częściach Węgier roślina nazywa się gyalogbodza; według dokumentu to lokalna nazwa łączy napój z regionem.
Jak długo pálinka odpoczywa?
Co najmniej 60 dni w ciemnym pomieszczeniu w równej temperaturze poniżej 20 °C i przy umiarkowanej wilgotności; w tym czasie nie stosuje się żadnych zabiegów fizycznych ani chemicznych.
Kto wytwarza Borzag pálinkę?
Według dokumentu UE niemal wszystkie komercyjne gorzelnie Nógrád. Lokalną tradycję opisuje książka Sándora Póczosa «Palócok pálinkája, a borzag» (2018).
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍷 Etanol — Alkohol powstający podczas fermentacji, który powoduje upojenie.
- 🍷 Fermentacja alkoholowa — Drożdże zjadają cukier w moszczu i wydzielają alkohol oraz dwutlenek węgla.
- 🍷 Etykieta wina — Naklejka na butelce: kto wyprodukował, skąd, rocznik i moc.
- 🌍 Europa Środkowa — Twaróg (kwark), sery i masło w kuchni chłopskiej.
Podobne
🥃 Pálinka brzoskwiniowa z Homokhátság (Homokháti őszibarack pálinka) · 🥃 Pálinka czereśniowa z Nagykőrű (Nagykörűi cseresznyepálinka) · 🥃 Pálinka tarninowa ze Sárrét (Sárréti kökénypálinka) · 🥃 Pálinka pigwowa z Madaras (Madarasi birspálinka) · 🥃 Pálinka z dzikiej gruszy z Vas (Vasi vadkörte pálinka) · 🥃 Pálinka wiśniowa z Újfehértó (Újfehértói meggypálinka)
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- Publication of an application (single document) «Borzag pálinka», PGI-HU-02845, OJ C 156, 3.5.2023, p. 23
- eAmbrosia (EU register of geographical indications): Borzag pálinka, PGI-HU-02845 (EUGI00000018572)
- Registration of «Borzag pálinka», OJ L 209, 24.8.2023
- Product specification «Borzag pálinka» (Hungarian Government register of geographical indications)
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks (OJ L 130, 17.5.2019): Annex I cat. 9 (fruit spirit), Art. 37
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
