🥃 Palinka
Pálinka to węgierski destylat owocowy z nazwą chronioną w UE od 2008 roku: tylko węgierskie owoce, od 37,5 % obj., bez cukru i aromatów.
Jeśli znasz śliwowicę, kirsch czy gruszkówkę, pálinka to węgierska odpowiedź na nie: destylat owocowy, którego nazwa od 2008 roku jest oznaczeniem geograficznym UE, wspólnym dla Węgier i Austrii. Na Węgrzech można ją robić wyłącznie z owoców tam uprawianych, a zacieranie, destylacja, dojrzewanie i rozlew też odbywają się na miejscu. Minimalna moc to 37,5 % obj., jak dla wszystkich destylatów owocowych.
Węgierska ustawa LXXIII z 2008 roku o pálince jest surowsza niż ogólne przepisy UE. Rozporządzenie dopuszcza w destylacie owocowym do 18 g/l cukru, ale pálinki nie wolno słodzić nawet po to, by zaokrąglić smak; nie wolno jej też aromatyzować ani barwić. Nie wolno używać wytłoków ani osadu wzbogaconych cukrem buraczanym, trzcinowym lub owocowym. Austriacka część nazwy dotyczy wyłącznie destylatów morelowych z kilku krajów związkowych.
Ustawa opisuje też dojrzewanie. „Érlelt” oznacza co najmniej 3 miesiące w naczyniach do 1000 l lub 6 miesięcy w drewnianych beczkach od 1000 l. „Ó” (ópálinka) oznacza co najmniej rok w naczyniach do 1000 l lub dwa lata w beczkach od 1000 l. Destylat z węgierskich wytłoków winogronowych nazywa się törkölypálinka.
Oprócz wspólnej nazwy Pálinka rejestr UE zawiera jeszcze 14 węgierskich nazw kategorii 9: trzy śliwkowe (Szatmári, Békési, Nagykunsági szilvapálinka), dwie morelowe (Kecskeméti, Gönci barackpálinka), dwie pigwowe, jabłkową, wiśniową, czereśniową, brzoskwiniową, z dzikiej gruszy, tarninową oraz Borzag pálinka z jagód bzu ebulus (2023).
Dlaczego to ważne. Słowo „pálinka” na etykiecie gwarantuje węgierskie owoce i węgierską produkcję albo austriacką morelę. W pálince nie ma cukru. „Érlelt” i „ó” oznaczają minimalne dojrzewanie, a nazwa miejscowości to osobne chronione oznaczenie. Według WHO nie ma bezpiecznej dawki alkoholu.
Fakty
| Kategoria UE | 9 — destylat owocowy; ChOG „Pálinka” (PGI-HU+AT-02048) od 13.02.2008 |
|---|---|
| Zawartość alkoholu (% obj.) | od 37,5 % obj. |
| Surowiec | owoce uprawiane na Węgrzech (w tym miąższ); w Austrii — wyłącznie morele |
| Minimalny okres dojrzewania | nieobowiązkowe; „érlelt” — od 3 miesięcy, „ó” — od 1 roku (w zbiornikach do 1000 l) |
| Podstawa prawna | Ustawa węgierska LXXIII z 2008 roku o palince; rozp. (UE) 2019/787, kat. 9 |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Palinka → rodzaj → 🍎 Brandy owocowe → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🍷 Fermentacja alkoholowa
- W co się pakuje
- 🍷 Dębowa beczka, 🍷 Etykieta wina
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Tradycje
- 📍 Zakarpacie
- Należy do
- 🍎 Brandy owocowe, 🥃 Okowita owocowa
- Powiązane z
- 🗺️ Wino węgierskie, 🗺️ Wino austriackie
- Podobne i różne
- 🥃 Törkölypálinka, 🥃 Brandy, 🍸 Likiery, 🥃 Śliwowica, 🥃 Śliwowica, 🥃 Kirschwasser (kirsz), 🥃 Gruszkówka Williams (Poire Williams), 🥃 Rakija, 🥃 Dolenjski sadjevec, 🥃 Dunjevača
i jeszcze 6
🥃 Fränkischer Obstler, 🥃 Hrvatska stara šljivovica, 🥃 Horincă, 🥃 Oghi, 🥃 Pălincă, 🥃 Țuică
Najczęstsze pytania
Czy palinka to to samo co śliwowica łącka?
Nie. Palinka to chroniona w UE nazwa węgierskiego destylatu owocowego, a śliwowica to ogólna nazwa destylatu ze śliwek. Palinka nie może zawierać dodanego cukru.
Co znaczą napisy „érlelt” i „ó” na butelce palinki?
To oznaczenia minimalnego leżakowania: „érlelt” oznacza krótsze, „ó” co najmniej rok.
Czy palinkę można osłodzić?
Nie, węgierskie prawo zabrania słodzenia, aromatyzowania i barwienia palinki.
Czy palinka może powstać poza Węgrami?
Tylko w Austrii i tylko z moreli z określonych krajów związkowych.
Jak pić palinkę?
Czystą, w małych kieliszkach.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍷 Dębowa beczka — Drewniane naczynie z dębowych klepek, w którym wino dojrzewa, nabiera nowych aromatów i powoli „oddycha”.
- 🍷 Fermentacja alkoholowa — Drożdże zjadają cukier w moszczu i wydzielają alkohol oraz dwutlenek węgla.
- 🍸 Likiery — Likier to słodzony, aromatyzowany napój spirytusowy: w UE co najmniej 15 % obj. i zwykle co najmniej 100 g/l cukru. „Cherry brandy” i „crème de…” na etykiecie oznaczają likier.
- 🗺️ Wino austriackie — Wina i winiarstwo kraju: regiony, odmiany winogron i apelacje.
Podobne
🥃 Pálinka śliwkowa z Szatmár (Szatmári Szilvapálinka) · 🥃 Pálinka śliwkowa z Nagykunság (Nagykunsági szilvapálinka) · 🥃 Pálinka pigwowa z Nagykunság (Nagykunsági birspálinka) · 🥃 Pálinka wiśniowa z Újfehértó (Újfehértói meggypálinka) · 🥃 Pálinka czereśniowa z Nagykőrű (Nagykörűi cseresznyepálinka) · 🥃 Pálinka borzag (Borzag pálinka)
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Co obejmuje
- 🥃 Pálinka śliwkowa z Békés (Békési Szilvapálinka)
- 🥃 Pálinka śliwkowa z Szatmár (Szatmári Szilvapálinka)
- 🥃 Pálinka morelowa z Kecskemétu (Kecskeméti Barackpálinka)
- 🥃 Pálinka morelowa z Gönc (Gönci Barackpálinka)
- 🥃 Pálinka wiśniowa z Újfehértó (Újfehértói meggypálinka)
- 🥃 Pálinka z dzikiej gruszy z Vas (Vasi vadkörte pálinka)
- 🥃 Pálinka śliwkowa z Nagykunság (Nagykunsági szilvapálinka)
- 🥃 Pálinka jabłkowa z Szabolcs (Szabolcsi Almapálinka)
Wszystkie (14) →
- 🥃 Pálinka śliwkowa z Békés (Békési Szilvapálinka)
- 🥃 Pálinka borzag (Borzag pálinka)
- 🥃 Pálinka z dzikiej gruszy z Vas (Vasi vadkörte pálinka)
- 🥃 Pálinka morelowa z Gönc (Gönci Barackpálinka)
- 🥃 Pálinka morelowa z Kecskemétu (Kecskeméti Barackpálinka)
- 🥃 Pálinka pigwowa z Madaras (Madarasi birspálinka)
- 🥃 Pálinka pigwowa z Nagykunság (Nagykunsági birspálinka)
- 🥃 Pálinka śliwkowa z Nagykunság (Nagykunsági szilvapálinka)
- 🥃 Pálinka czereśniowa z Nagykőrű (Nagykörűi cseresznyepálinka)
- 🥃 Pálinka jabłkowa z Szabolcs (Szabolcsi Almapálinka)
- 🥃 Pálinka śliwkowa z Szatmár (Szatmári Szilvapálinka)
- 🥃 Pálinka wiśniowa z Újfehértó (Újfehértói meggypálinka)
- 🥃 Pálinka brzoskwiniowa z Homokhátság (Homokháti őszibarack pálinka)
- 🥃 Pálinka tarninowa ze Sárrét (Sárréti kökénypálinka)
Źródła
- 2008. évi LXXIII. törvény a pálinkáról, a törkölypálinkáról és a Pálinka Nemzeti Tanácsról (Hungary, Act LXXIII of 2008), §§ 1–3
- eAmbrosia (EU register of geographical indications): Pálinka, PGI-HU+AT-02048 (EUGI00000014166)
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks (OJ L 130, 17.5.2019), Annex I
- eAmbrosia — EU register of geographical indications, public API (spirit drinks; data of 20.10.2026)
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
