🥃 Poncha
Tradycyjny napój z wyspy Madera: rum z Madery (aguardente de cana) z miodem lub cukrem i sokiem owocowym, zwykle cytrynowym; przyrządzany na zamówienie. Rum w UE ma co najmniej 37,5 % obj.
Poncha to tradycyjny napój portugalskiej wyspy Madera, kuzyn ponczu, który Anglicy rozpowszechnili na świecie. Według regionalnego rozporządzenia z 2017 roku jest to napój z Rum da Madeira (rum rolniczy z soku z trzciny cukrowej produkowany na wyspie, chronione oznaczenie geograficzne, zwykle zwany aguardente de cana), miodu pszczelego lub cukru oraz soku lub skórki owoców. Zwykle przygotowuje się go w chwili podania, często na oczach klienta, więc nie ma standardowej ponchy: proporcje zależą od tego, kto ją robi.
Historia. Słowo poncha pochodzi od angielskiego „punch”. Według oficjalnej strony turystycznej Madery poncha sięga XVIII wieku, kiedy Anglicy przywieźli z Indii „panche”, a wyspa go przystosowała; pierwsza poncha pojawiła się we wsi rybackiej Câmara de Lobos. Regionalne rozporządzenie zaznacza, że Anglicy rozpowszechnili napój prawdopodobnie między XVIII a XIX wiekiem, najpewniej w XIX; pierwsza pisemna wzmianka, jako „ponche”, pochodzi z 1901 roku.
Składniki i warianty. „Poncha à pescador” robi się z cukrem, „tradycyjną” z miodem pszczelim, a sok z pomarańczy może zastąpić cytrynowy. Nowsze ponche przyrządza się z marakują, mandarynką, „angielskim pomidorem” (tomate-inglês) lub gujawą; strona turystyczna wymienia także miętę. Składniki rozgniata się i miesza drewnianym kijkiem zwanym mexelote lub „pau da poncha”, z drewna pomarańczy albo laurowego. Ponchę podaje się w barach i restauracjach na Maderze i Porto Santo, a często towarzyszy jej darmowa przekąska „dentinho”.
Rum. Według rozporządzenia (UE) 2019/787 rum musi mieć co najmniej 37,5 % obj. i nie może być aromatyzowany. Określenia „agricultural” dla rumu z soku z trzciny wolno używać tylko dla oznaczeń geograficznych francuskich departamentów zamorskich i Autonomicznego Regionu Madery.
Dlaczego to ważne. Poncha to rodzaj napoju, a nie marka: jej moc zależy od tego, kto i jak ją zmiesza. WHO przypomina, że nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu.
Fakty
| Rok założenia | nazwa od „punch”; XVIII w. (Visit Madeira) lub raczej XIX w. (rozporządzenie regionalne), Madera |
|---|---|
| Surowiec | Rum da Madeira (aguardente de cana), miód pszczeli lub cukier, sok lub skórka owoców |
| Zawartość alkoholu (% obj.) | brak stałej mocy; rum co najmniej 37,5% obj. (UE) |
| Podstawa prawna | Portaria 187/2017 (Madera); rozp. (UE) 2019/787, zał. I, kat. 1 (rum) |
| Kategoria UE | brak osobnej kategorii dla ponchy; podstawą jest rum |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Poncha → rodzaj → 🌴 Rum i destylaty z trzciny cukrowej → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Z czego się robi
- 🥃 Trzcina cukrowa i melasa, 🥃 Rhum agricole
- Co zawiera
- 🍬 Cukier, 🍷 Etanol
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Tradycje
- 🧑🤝🧑 Portugalczycy
- Należy do
- 🌴 Rum i destylaty z trzciny cukrowej
- Powiązane z
- 📍 Madeira, 🌍 Europa Południowa
- Podobne i różne
- 🍯 Miodowe napoje spirytusowe, 🥃 Cachaça, 🍸 Likiery, 🥃 Caipirinha
Najczęstsze pytania
Czy poncha to nalewka?
Nie. To świeżo mieszany napój z rumu z Madery, miodu lub cukru i soku owocowego.
Skąd pochodzi poncha?
Z wyspy Madera w Portugalii.
Co to jest mexelote?
Drewniany tłuczek do rozgniatania składników.
Czy poncha ma stałą moc?
Nie.
Jak się podaje ponchę?
Przygotowuje się ją na zamówienie, często z darmową przekąską.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍷 Etanol — Alkohol powstający podczas fermentacji, który powoduje upojenie.
- 🍸 Likiery — Likier to słodzony, aromatyzowany napój spirytusowy: w UE co najmniej 15 % obj. i zwykle co najmniej 100 g/l cukru. „Cherry brandy” i „crème de…” na etykiecie oznaczają likier.
- 🍬 Cukier — Sacharoza dodawana do mleka skondensowanego, lodów i słodkich jogurtów; WHO zaleca, by wolne cukry dawały mniej niż 10 % dziennej energii.
- 🌍 Europa Południowa — Śródziemnomorskie południe Europy — Hiszpania, Włochy, Grecja, Portugalia: sery owcze i kozie oraz większość oliwy na świecie.
Podobne
🥃 Caña · 🥃 Grogue · 🥃 Clairin · 🥃 Mamajuana · 🥃 Rum portorykański (Puerto Rican rum) · 🥃 Guaro
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- Visit Madeira (official tourism board): Poncha (aguardente de cana, mexelhote, 18th-century origin from 'panche', Câmara de Lobos, poncha à pescador, variants, dentinho)
- Jornal Oficial da Região Autónoma da Madeira, I Série n.º 100, 7.6.2017: Portaria n.º 187/2017 (definition of poncha and Rum da Madeira, poncha à pescador and traditional poncha, mexelote, origin of the term)
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks (OJ L 130, 17.5.2019), Annex I, category 1 (Rum): min. 37.5 % ABV, no flavouring; term 'agricultural' only for GIs of French overseas departments and the Autonomous Region of Madeira
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
