🧀 Mleko w proszku
Proszek z mleka, z którego usunięto wodę (nie więcej niż 5%): pełne zawiera 26–42% tłuszczu, odtłuszczone — do 1,5%.
Mleko w proszku otrzymuje się, usuwając z mleka wodę. Według standardu Codex CXS 207 i dyrektywy UE 2001/114 zawiera najwyżej 5 % wody 34. Standard rozróżnia śmietankę w proszku (od 42 % tłuszczu), mleko pełne (26–42 %), częściowo odtłuszczone (1,5–26 %) i odtłuszczone (do 1,5 %), a sucha masa beztłuszczowa musi mieć co najmniej 34 % białka 3.
Suszenie od razu się nie opłaca. Mleko najpierw zagęszcza się w próżni w 55–70 °C do 48–50 % suchej masy, bo wymaga to tylko 10–12 % energii suszenia rozpyłowego 8. Potem rozpyla się je w strumieniu powietrza o 150–300 °C. Woda paruje tak szybko, że kropla stygnie do około 50 °C 8. Suszenie walcowe rzadko stosuje się przy produktach mlecznych 8.
Proszki różnią się obróbką cieplną, od łagodnej, 70 °C przez 15 sekund, po silną, około 125 °C przez 3 minuty. Od niej zależy, ile białek serwatkowych ulega denaturacji i do jakiego produktu nadaje się proszek 9. Aby proszek szybciej się rozpuszczał, jego cząstki aglomeruje się, a niektóre rodzaje spryskuje lecytyną 89.
Według USDA 100 g proszku pełnego to 496 kcal, 26,3 g białka i 912 mg wapnia, a odtłuszczonego 362 kcal, 36,2 g białka i 1260 mg wapnia 12. Suszenie kosztuje witaminy: w badaniu cytowanym przez FAO suszenie rozpyłowe zabrało 93 % witaminy C, 60 % witaminy A, 40 % tokoferoli i 30 % ryboflawiny 5.
Proszek odtłuszczony w chłodzie i suchości wytrzymuje około trzech lat, a pełny znacznie krócej, bo tłuszcz jełczeje 5. Dlatego do handlu międzynarodowego trafia mniej niż 7 % światowego mleka, ale około połowy proszków pełnego i odtłuszczonego 6. Nowa Zelandia pozostaje głównym dostawcą proszku pełnego, a proszek trafia głównie do słodyczy, preparatów dla niemowląt i wypieków 6.
Mleko w proszku czy mleko płynne? Mleko w proszku to mleko bez wody, zostaje najwyżej 5 %, a robi się je z mleka, śmietanki lub mleka odtłuszczonego. Różnica tkwi w procesie: zagęszczanie próżniowe, potem rozpylanie w gorącym powietrzu, co kosztuje część witamin. Pełne ma 26–42 % tłuszczu, odtłuszczone do 1,5 %, stąd 496 wobec 362 kcal na 100 g. Nie jest to mleko modyfikowane dla niemowląt, choć oba są proszkami.
Na opakowaniu znajdziesz „mleko pełne w proszku”, „mleko częściowo odtłuszczone w proszku” albo „mleko odtłuszczone w proszku”; według przepisów UE muszą być podane tłuszcz i sposób rozpuszczania. Szukaj informacji, że nie jest przeznaczone dla niemowląt poniżej 12 miesięcy. Kupisz je w supermarkecie w dziale wypieków lub nabiału, w puszkach i workach. Wybieraj według tłuszczu: odtłuszczone ma do 1,5 %.
Dlaczego to ważne dla ciebie. W UE na opakowaniu muszą być zawartość tłuszczu i instrukcja rozpuszczania, trzymaj się jej 4. W przemyśle mleko odtwarza się w 40–50 °C i zostawia na około 20 minut, inaczej zostaje kredowy posmak lub osad 9. Trzymaj opakowanie szczelnie zamknięte w suchym, chłodnym miejscu. Mleko w proszku to nie preparat dla niemowląt: dyrektywa UE wymaga informacji, że nie jest przeznaczone dla dzieci poniżej 12 miesięcy, a NHS odradza podawanie go przed ukończeniem roku 47.
Fakty
| Surowiec | Mleko, śmietanka lub mleko odtłuszczone 34 |
|---|---|
| Podstawa prawna | Codex CXS 207: woda ≤ 5 %, białko w suchej masie beztłuszczowej ≥ 34 % 3; dyrektywa UE 2001/114 4 |
| Temperatura | Zagęszczanie w 55–70 °C; powietrze w suszarni 150–300 °C 8 |
| Czas trwania | Odtłuszczone, w chłodzie i suchości: około 3 lat 5 |
| Przeznaczenie | Słodycze, preparaty dla niemowląt, wypieki 6 |
Skład na 100 g
| Tłuszcz | 26.7 g |
|---|---|
| Białko | 26.3 g |
| Węglowodany | 38.4 g |
| Energia | 496 kcal |
| Wapń | 912 mg |
Źródło: USDA FoodData Central: Milk, dry, whole, without added vitamin D
Jak łączy się z mlekiem
🧀 Mleko w proszku → robi się z → 🥛 Mleko
Powiązania
- Z jakiego mleka
- 🥛 Mleko krowie
- W co się pakuje
- 🫙 Słoik
- Jak się otrzymuje
- 🔄 Suszenie
- Z czego się robi
- 🥛 Mleko, 🥛 Mleko odtłuszczone
- Co się z niego robi
- 🍼 Mleko modyfikowane, 🍫 Czekolada mleczna
- Gdzie się używa
- 🥐 Wypieki
- Termin przydatności
- 📅 Termin przydatności
- Gdzie się przechowuje lub sprzedaje
- 🏪 Sklep
- Co zawiera
- 🦴 Wapń, 🧪 Tłuszcz mleczny, 🧪 Laktoza
- Typ produktu
- 🏭 Przemysłowe produkty mleczne
- Należy do
- 🥫 Konserwy mleczne
- Podobne i różne
- 🥫 Mleko skondensowane
Najczęstsze pytania
Czy mleko w proszku jest zdrowe?
Zawiera to, co mleko: 100 g pełnego ma 496 kcal, 26,3 g białka i 912 mg wapnia, a odtłuszczonego 362 kcal, 36,2 g białka i 1260 mg wapnia. Przy suszeniu giną jednak niektóre witaminy.
Czy to prawda, że mleko w proszku to nie prawdziwe mleko?
Nie. Według dyrektywy UE powstaje wprost przez odebranie wody z mleka, śmietanki lub mleka odtłuszczonego. Podczas suszenia ubywa jednak witamin: w badaniu cytowanym przez FAO 93 % witaminy C.
Jak długo można przechowywać mleko w proszku?
Według FAO odtłuszczone wytrzymuje około trzech lat w chłodnym, suchym miejscu, pełne znacznie krócej, bo tłuszcz jełczeje. Otwarte opakowanie trzymaj szczelnie zamknięte.
Czym różni się mleko w proszku pełne od odtłuszczonego?
Tłuszczem: pełne ma 26–42 %, częściowo odtłuszczone 1,5–26 %, odtłuszczone do 1,5 %. Stąd 496 kcal wobec 362 kcal na 100 g.
Czy dziecku można dać mleko w proszku zamiast mleka modyfikowanego?
Nie. NHS wymienia je wśród rzeczy, których nie należy podawać dziecku poniżej roku, a dyrektywa UE wymaga informacji, że nie jest przeznaczone dla niemowląt poniżej 12 miesięcy.
Porównania
Przewodniki
Co przeczytać dalej
- 🥛 Mleko krowie — Najpopularniejsze na świecie: uniwersalne, niedrogie, podstawa niemal wszystkich produktów mlecznych.
- 🍫 Czekolada mleczna — Czekolada z produktów kakaowych, cukru i mleka lub produktów mlecznych.
- 🧪 Tłuszcz mleczny — ~3,5% w mleku krowim.
- 🥫 Mleko skondensowane — Konserwa mleczna: mleko częściowo odparowane z cukrem; według norm UE i USA — co najmniej 8 % tłuszczu i 28 % suchej masy mleka.
- 🏭 Przemysłowe produkty mleczne — Produkty epoki przemysłowej (od XIX wieku): zagęszczanie, suszenie rozpyłowe, mieszanki dla niemowląt, przemysłowe lody i sery.
Podobne
🥫 Mleko skondensowane · 🍯 Dulce de leche · 🍯 Cajeta · 🍬 Khoa · 🍼 Mleko modyfikowane · 🏯 So
ℹ️ Produkty mleczne zawierają laktozę i białka mleka: przy nietolerancji laktozy lub alergii na białko mleka skonsultuj się z lekarzem.
Źródła
- USDA FoodData Central: Milk, dry, whole, without added vitamin D
- USDA FoodData Central: Milk, dry, nonfat, regular, without added vitamin A and vitamin D
- Codex Alimentarius. Standard for Milk Powders and Cream Powder (CXS 207-1999)
- Council Directive 2001/114/EC on partly or wholly dehydrated preserved milk
- FAO. Milk and dairy products in human nutrition (2013)
- OECD-FAO Agricultural Outlook 2025–2034, ch. 6: Dairy and dairy products
- NHS. Types of formula (incl. types of milk to avoid)
- Tetra Pak Dairy Processing Handbook: Milk and whey powdered ingredients
- Tetra Pak Dairy Processing Handbook: Recombined milk products
