towardia Skąd biorą się rzeczy.
Polskipl

🔄 Zagęszczanie

Proces ✔ Sprawdzono: 10.2026 · źródeł: 6 Zaktualizowano:

Odparowanie części wody z mleka: z cukrem powstaje mleko zagęszczone słodzone, bez cukru — mleko zagęszczone niesłodzone (ewaporowane).

Zagęszczanie to częściowe usuwanie wody z mleka. Odparowuje się ją pod próżnią, w wyparkach cienkowarstwowych: przy obniżonym ciśnieniu mleko wrze już w 65–70 °C i nie podgrzewa się go powyżej tej temperatury, żeby nie zmienić smaku. Codex Alimentarius rozróżnia dwa produkty: mleko zagęszczone słodzone i mleko zagęszczone niesłodzone (ewaporowane).

Mleko zagęszczone słodzone według Codexu i przepisów UE zawiera co najmniej 8 % tłuszczu mlecznego i 28 % suchej substancji mleka; cukru jest w nim około 45 %. Cukier wiąże wodę tak, że brakuje jej drobnoustrojom, i produkt sam się konserwuje. Laktozy jest w nim więcej, niż może się rozpuścić, dlatego podczas szybkiego schładzania dodaje się drobno zmieloną laktozę — około 0,05 % — i kryształki pozostają niewyczuwalne. Mleko ewaporowane (co najmniej 7,5 % tłuszczu i 25 % suchej substancji) zachowuje trwałość dzięki sterylizacji w zamkniętej puszce lub ultrapasteryzacji z rozlewem aseptycznym.

Zagęszczanie mleka pod próżnią opatentował Amerykanin Gail Borden 19 sierpnia 1856 roku. Przez długie odparowywanie mleka z cukrem powstają też dulce de leche i cajeta, a w Indiach — khoa; do kulfi mleko także najpierw się odparowuje. Podobny zabieg znany jest w winiarstwie: zagęszczony moszcz winogronowy w UE otrzymuje się przez częściowe odwodnienie bez karmelizacji.

Dlaczego to ważne dla ciebie. Na etykiecie mleka zagęszczonego w UE muszą być podane udziały tłuszczu mlecznego i beztłuszczowej suchej substancji mleka — po nich widać, czy to prawdziwe mleko zagęszczone. 100 g mleka zagęszczonego słodzonego to około 321 kcal, ewaporowanego — 134 kcal (USDA). Zamknięte puszki można przechowywać niemal bez ograniczeń w 0–15 °C: w cieple produkt brązowieje, a w zimnie białko może się wytrącić.

potem🔄suszeniedaje🥫mleko skondensowa…daje🍯dulce de lechedaje🍯cajetadaje🟫brunostdaje🍬khoadaje🍨kulfidaje💧Sery serwatkowerodzaj🏭Przetwórstwo mlek…powiązane🥃zagęszczony moszcz🔄towardia.com
Główne powiązania. Kliknij temat, aby go otworzyć.

Jak łączy się z mlekiem

🔄 Zagęszczanie → daje → 🥫 Mleko skondensowane → robi się z → 🥛 Mleko

Najczęstsze pytania

Czym mleko zagęszczone słodzone różni się od ewaporowanego?

Słodzone zawiera około 45 % cukru, który sam je konserwuje. Ewaporowane zagęszcza się bez cukru, dlatego sterylizuje się je w puszce albo ultrapasteryzuje i rozlewa aseptycznie.

Dlaczego mleko zagęszczone słodzone się nie psuje?

Cukier wiąże wodę i brakuje jej drobnoustrojom, więc zamknięta puszka wytrzymuje bardzo długo; najlepiej w 0–15 °C.

Czy to prawda, że mleko zagęszczone to po prostu mleko bez wody?

Tylko w połowie. Około 45 % słodzonego mleka zagęszczonego to dodany cukier, a należy on do cukrów wolnych, które WHO radzi ograniczać do mniej niż 10 % kaloryczności diety.

Dlaczego mleko zagęszczone nie chrzęści w zębach?

Laktozy jest w nim więcej, niż może się rozpuścić. Podczas szybkiego schładzania dodaje się drobno zmieloną laktozę, więc kryształki są drobne i niewyczuwalne.

W jakiej temperaturze zagęszcza się mleko?

Pod próżnią mleko wrze w 65–70 °C i nie podgrzewa się go wyżej. Mleko ewaporowane następnie sterylizuje się w puszce lub ultrapasteryzuje w 120–128 °C.

Historia

Co przeczytać dalej

  • 🥫 Mleko skondensowane — Konserwa mleczna: mleko częściowo odparowane z cukrem; według norm UE i USA — co najmniej 8 % tłuszczu i 28 % suchej masy mleka.
  • 🟫 Brunost — Norweski ser serwatkowy: serwatkę z mlekiem i śmietanką odparowuje się, aż cukier mleczny się skarmelizuje, dlatego jest brązowy i słodki.
  • 🔄 Suszenie — Usuwanie wody z mleka: w zakładzie zagęszczone mleko rozpyla się w gorącym powietrzu do proszku o wilgotności do 5 %, a koczownicy od dawna suszą fermentowany skrzep na słońcu.
  • 💧 Sery serwatkowe — Sery z serwatki pozostałej po wyrobie sera — jej białka ścina się na gorąco albo serwatkę odparowuje: ricotta, brunost.
  • 🥃 Zagęszczony moszcz — Moszcz z częściowo odparowaną wodą; służy do słodzenia wina.

Podobne

❄️ Zamrażanie · 🔄 Rozlew · 🔄 Normalizacja · 🔄 Odbiór mleka · 🏷️ Etykietowanie · ✅ Kontrola jakości

Źródła

🕸 Pokaż na mapie powiązańWszystkie tematy