🥃 Pálinka śliwkowa z Szatmár (Szatmári Szilvapálinka)
Węgierska śliwowica z obszaru między Cisą a Szamosem: odmiany Penyigei i Besztercei, inne śliwki do 20 %, czerwone śliwki zakazane; moc 40–86 % obj.
Szatmári Szilvapálinka (pálinka śliwkowa z Szatmár) to węgierskie unijne oznaczenie geograficzne dla destylatu śliwkowego, wytwarzanego jako pálinka, z 64 gmin komitatu Szabolcs-Szatmár-Bereg między rzekami Cisą (Tisza) a Szamosem. Robi się ją ze śliwek odmian Penyigei i Besztercei (innych śliwek najwyżej 20 %, czerwonych żadnych), a zacieranie, destylacja, dojrzewanie i butelkowanie odbywają się wyłącznie na tym obszarze.
Nazwa jest chroniona w UE od 23 września 2003 roku (rejestr eAmbrosia, PGI-HU-02047). Do obszaru należą Tarpa, Szatmárcseke, Vásárosnamény, Kisvárda i inne wsie nad Cisą. Według dokumentacji technicznej gleby aluwialne i wilgotniejszy niż na reszcie Wielkiej Niziny Węgierskiej klimat przedgórza Karpat pozwoliły tu kiedyś zakorzenić się dzikim śliwom.
Owoce muszą być dojrzałe lub przejrzałe, bez zielonych i spleśniałych. Pestki usuwa się, a fermentacja trwa 7–14 dni w 18–22 °C; dawniej beczki z zacierem uszczelniano gliną, dziś używa się folii lub rurki fermentacyjnej. Potem następuje podwójna destylacja frakcyjna z miedzianą powierzchnią lub w równoważnym sprzęcie. Jeśli pálinka dojrzewa w drewnie, to co najmniej 3 miesiące w beczkach do 1000 l albo 6 miesięcy w większych.
Moc wynosi 40–86 % obj., metanolu do 1200 g/hl czystego alkoholu; aromaty, barwniki i cukier są zakazane. Młoda pálinka jest bezbarwna, dojrzewająca — żółtawa lub bursztynowa. Wzmianki o niej pochodzą z początku XVIII wieku: w 1807 roku w Apie przedestylowano 108 beczek śliwek, a kościół w Olcsvaapáti w 1814 roku zbudowano z podatku od śliwek i pálinki. Opakowaniem jest szkło lub ceramika do 1 l.
Dlaczego to ważne dla Ciebie. «Szatmári» na etykiecie oznacza konkretne odmiany śliwek i butelkowanie na obszarze. Dojrzewanie nie jest tu obowiązkowe, więc kolor powie, czy użyto beczki. Producenci z dokumentacji zrezygnowali z wariantu «Ágyas» (na łożu z owoców). WHO przypomina, że nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu.
Fakty
| Kategoria UE | 9 – destylat owocowy; ChOG PGI-HU-02047, ochrona od 23.09.2003 |
|---|---|
| Surowiec | śliwy Penyigei i Besztercei z 64 gmin; inne odmiany – do 20 %, czerwona śliwa zakazana |
| Zawartość alkoholu (% obj.) | 40–86 % obj. |
| Minimalny okres dojrzewania | nieobowiązkowe; leżakowana – od 3 miesięcy (beczki do 1000 l) lub 6 miesięcy (większe) |
| Metoda destylacji | podwójna destylacja frakcyjna z miedzianą powierzchnią lub równoważny sprzęt |
| Podstawa prawna | dokumentacja techniczna Ares(2016)6720903; rozporządzenie (UE) 2019/787, art. 37; węgierska ustawa LXXIII z 2008 r. |
Jak łączy się z tematem „Napoje spirytusowe”
🥃 Pálinka śliwkowa z Szatmár (Szatmári Szilvapálinka) → rodzaj → 🍎 Brandy owocowe → rodzaj → 🥃 Mocne alkohole
Powiązania
- Następny krok
- 🍷 Fermentacja alkoholowa, 🍷 Drożdże
- W co się pakuje
- 🍷 Dębowa beczka, 🍷 Szkło, 🍷 Etykieta wina
- Co zawiera
- 🍷 Etanol
- Na co wpływa
- 🍷 Alkohol a zdrowie, 🍷 Jazda po alkoholu
- Tradycje
- 📍 Zakarpacie
- Należy do
- 🍎 Brandy owocowe, 🥃 Palinka
- Powiązane z
- 🌍 Europa Środkowa
- Podobne i różne
- 🥃 Śliwowica, 🥃 Pálinka śliwkowa z Békés (Békési Szilvapálinka), 🥃 Pálinka śliwkowa z Békés (Békési Szilvapálinka), 🥃 Pálinka śliwkowa z Nagykunság (Nagykunsági szilvapálinka), 🥃 Pálinka jabłkowa z Szabolcs (Szabolcsi Almapálinka), 🥃 Pálinka śliwkowa z Nagykunság (Nagykunsági szilvapálinka), 🥃 Pálinka jabłkowa z Szabolcs (Szabolcsi Almapálinka), 🥃 Fränkisches Zwetschgenwasser, 🥃 Horincă, 🥃 Troyanska slivova rakya
Najczęstsze pytania
Czy to to samo co śliwowica łącka?
Nie. Obie są destylatami ze śliwek, ale mają osobne nazwy i zasady. Szatmári to węgierskie oznaczenie geograficzne z określonymi odmianami i bez śliwek czerwonych, a śliwowica łącka pochodzi z Polski.
Czym pálinka różni się od nalewki i bimbru?
Nalewka to zwykle alkohol zalany owocami, a pálinka jest destylatem sfermentowanego zacieru. Bimber to potoczna nazwa domowej gorzelni; ta pálinka powstaje w zakładach i ma chronioną nazwę.
Jak podaje się pálinkę: w kieliszku czy jako shot?
Zwykle czystą, w małych porcjach, najlepiej w kieliszku tulipanowym lub na nóżce, który skupia aromat. Zakąska zależy od gustu; strona żadnej nie narzuca.
Czy musi dojrzewać w beczce i jaka jest jej moc?
Nie. Moc to 40–86 % obj. Młoda jest bezbarwna; jeśli dojrzewa, to co najmniej 3 miesiące w beczkach do 1000 l albo 6 miesięcy w większych, a kolor jest żółtawy lub bursztynowy.
Czy można ją wywozić luzem i butelkować za granicą?
Nie. Luzem wolno ją przewozić tylko między zakładami producenta wewnątrz obszaru; butelkowanie też odbywa się na miejscu, w szkle lub ceramice do 1 l.
Co przeczytać dalej
- 🍷 Alkohol a zdrowie — Alkohol w każdym napoju jest szkodliwy w dużych ilościach, a ryzyko rośnie wraz z ilością.
- 🍷 Etanol — Alkohol powstający podczas fermentacji, który powoduje upojenie.
- 🍷 Fermentacja alkoholowa — Drożdże zjadają cukier w moszczu i wydzielają alkohol oraz dwutlenek węgla.
- 🍷 Etykieta wina — Naklejka na butelce: kto wyprodukował, skąd, rocznik i moc.
- 🌍 Europa Środkowa — Twaróg (kwark), sery i masło w kuchni chłopskiej.
Podobne
🥃 Palinka · 🥃 Pálinka śliwkowa z Békés (Békési Szilvapálinka) · 🥃 Pálinka śliwkowa z Nagykunság (Nagykunsági szilvapálinka) · 🥃 Pálinka pigwowa z Nagykunság (Nagykunsági birspálinka) · 🥃 Pálinka wiśniowa z Újfehértó (Újfehértói meggypálinka) · 🥃 Pálinka czereśniowa z Nagykőrű (Nagykörűi cseresznyepálinka)
⚠️ Napoje spirytusowe zawierają alkohol i są przeznaczone tylko dla dorosłych. Alkohol szkodzi zdrowiu. Nie pić w ciąży ani przed prowadzeniem pojazdu; skład i możliwe alergeny sprawdzać na etykiecie.
Źródła
- eAmbrosia: technical file «Szatmári Szilvapálinka» (transmission of an established GI), Ares(2016)6720903 — EN version
- eAmbrosia (EU register of geographical indications): Szatmári Szilvapálinka, PGI-HU-02047 (EUGI00000014169)
- Regulation (EU) 2019/787 on spirit drinks (OJ L 130, 17.5.2019): Annex I cat. 9 (fruit spirit), Art. 37
- 2008. évi LXXIII. törvény a pálinkáról, a törkölypálinkáról és a Pálinka Nemzeti Tanácsról (Hungary, Act LXXIII of 2008)
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
