🗺️ Wino cypryjskie
Wina i winiarstwo kraju: regiony, odmiany winogron i apelacje.
Wino cypryjskie to wino unijnej wyspy we wschodniej części Morza Śródziemnego, której winnice leżą głównie na stokach pasma Troodos. Rejestr UE obejmuje 11 cypryjskich nazw win: siedem chronionych nazw pochodzenia, w tym commandarię, i cztery regionalne chronione oznaczenia geograficzne. Wszystkie te nazwy UE chroni od początku 2006 roku. 12
Siedem ChNP i cztery ChOG. ChNP to Commandaria, Krasochoria Lemesou, Krasochoria Lemesou – Afames, Krasochoria Lemesou – Laona, Vouni Panagias – Ambelitis, Laona Akama i Pitsilia, wszystkie chronione od 17 lutego 2006 roku. ChOG noszą nazwy dystryktów Pafos, Lemesos (Limassol), Larnaka i Lefkosia (Nikozja) i są chronione od 26 stycznia 2006 roku. 1
Przepisy UE i etykieta. Według prawa UE wino ChNP powstaje wyłącznie z winogron ze swojego obszaru, a wino ChOG potrzebuje stamtąd co najmniej 85 % winogron. 5 Na cypryjskich etykietach wina ChNP mogą nosić tradycyjne określenie «Οίνος Ελεγχόμενης Ονομασίας Προέλευσης» (ΟΕΟΠ), a wina ChOG «Τοπικός Οίνος», czyli wino regionalne. 34
Dwie unijne strefy uprawy. Cypryjskie winnice powyżej 600 m należą do unijnej strefy uprawy winorośli C III a), a niższe do C III b), czyli do grupy najcieplejszych stref. W cypryjskich winnicach nie wolno dodawać sacharozy, by podnieść moc. 5
Przykład Limassol. ChOG Lemesos obejmuje dystrykt Limassol, 1392 km², czyli 15 % wyspy, z winnicami na wysokości 300–1200 m na ubogich glebach wapiennych na południu i zachodzie oraz kamienistych glebach wulkanicznych na północy. Średnia temperatura wynosi 20,4 °C na nizinach i 15,1 °C w Troodos, słońce świeci 8,2 godziny dziennie, a opady sięgają około 530 mm, głównie od grudnia do marca. 4
Pitsilia, strefa wysoka. ChNP Pitsilia obejmuje 32 wsie we wschodniej części Troodos, między dystryktami Limassol i Nikozja, na wysokości 600–1400 m na tarasowanych stokach wulkanicznych o nachyleniu 20–40°. Średnia temperatura to 14,4 °C, zimą 5,1–6,8 °C, a opady około 745 mm rocznie. Wina czerwone muszą mieć co najmniej 12 % mocy naturalnej, białe 11 %; maratheftiko dojrzewa co najmniej 6 miesięcy w dębie, a każde czerwone 6 miesięcy w butelce. 3
Najpierw odmiany miejscowe. W Pitsilii winnice to niemal wyłącznie mavro i xynisteri, mniej maratheftiko i ofthalmo; lista dopuszcza też promarę, giannoudhi i vlouriko, a także cabernet sauvignon, shiraz i chardonnay. 3 Specyfikacja Lemesos zaznacza, że większość odmian winnych to odmiany rodzime, uprawiane w okolicy od starożytności. 4
Commandaria i destylaty z winogron. Najbardziej znanym winem cypryjskim jest commandaria, słodkie wino ChNP z suszonych na słońcu xynisteri i mavro z 14 wsi na północ od Limassol. 2 Cypr ma też oznaczenia geograficzne napojów spirytusowych: zivanię, cypryjski destylat z wytłoków, i ouzo, zarejestrowane wspólnie dla Cypru i Grecji. 67
Dlaczego to ważne dla ciebie. Aby wiedzieć, skąd pochodzi wino cypryjskie, szukaj na etykiecie nazwy ChNP lub ChOG i określeń ΟΕΟΠ albo Τοπικός Οίνος. 134 WHO podkreśla, że nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu. 8
Fakty
| Region | Stoki Troodos; dystrykty Pafos, Limassol, Larnaka, Nikozja 14 |
|---|---|
| Odmiany | Mavro, xynisteri, maratheftiko, ofthalmo, promara 3 |
| Rejestracja | 7 ChNP (17.02.2006), 4 ChOG (26.01.2006) 1 |
| Podstawa prawna | Rozporządzenie (UE) nr 1308/2013; strefy C III a) powyżej 600 m i C III b) 5 |
Jak łączy się z tematem „Wino”
🗺️ Wino cypryjskie → rodzaj → 🗺️ Wina Europy → rodzaj → 🍷 Wino
Powiązania
- Należy do
- 🗺️ Wina Europy
- Odmiany rodzime
- 🍇 Mavro, 🍇 Maratheftiko, 🍇 Xynisteri
- Wina produkowane tutaj
- 🍷 Commandaria
- Produkty z winogron
- 🥃 Zivania, 🥃 Ouzo, 🥃 Petimezi, 🥃 Moustalevria
- W innych tematach
- 🧀 Halloumi
Najczęstsze pytania
Czym jest wino cypryjskie?
Winem z Cypru, państwa członkowskiego UE; rejestr UE obejmuje 7 cypryjskich ChNP i 4 ChOG. [1]
Jakie jest najbardziej znane wino Cypru?
Commandaria, słodkie wino ChNP z suszonych na słońcu xynisteri i mavro. [2]
Jakie odmiany są typowe dla Cypru?
Głównie czerwona mavro i biała xynisteri, mniej maratheftiko i ofthalmo. [3]
Czy to prawda, że wino cypryjskie jest zawsze słodkie?
Nie. ChNP Pitsilia opisuje wytrawne czerwone z maratheftiko (średnio 1,5 g/l cukru) i wytrawne białe z xynisteri (2 g/l). [3]
Jak czytać etykietę wina cypryjskiego?
«ΟΕΟΠ» oznacza wino ChNP, a «Τοπικός Οίνος» wino ChOG. [3][4]
Co przeczytać dalej
- 🍇 Xynisteri — Biały szczep z Cypru; razem z czerwonym mavro jeden z dwóch szczepów słodkiej Commandarii z 14 wsi na północ od Limassolu.
- 🥃 Ouzo — Ouzo to grecka i cypryjska anyżówka, kategoria UE 29 „destylowany anyż”: alkohol aromatyzowany anyżem, od 37,5 % obj.; miedziane alembiki do 1000 l; z wodą lub lodem robi się mleczne.
- 🧀 Halloumi — Cypryjski ser do grillowania z mleka owczego i koziego (można z krowim); chroniona nazwa UE od 2021 roku, skrzep gotuje się w serwatce powyżej 90 °C.
- 🍇 Mavro — Czerwony szczep z Cypru; jeden z zaledwie 2 szczepów słodkiej commandarii, obok xynisteri; główny miejscowy szczep Larnaki i Nikozji.
- 🍇 Maratheftiko — Czerwona odmiana z Cypru z samymi kwiatami żeńskimi, więc sadzi się ją obok odmian zapylających; VIVC podaje 178 ha (2010).
Podobne
🗺️ Wino maltańskie · 🗺️ Wino litewskie · 🗺️ Wino estońskie · 🗺️ Wino łotewskie · 🗺️ Wino irlandzkie · 🗺️ Wino z Liechtensteinu
⚠️ Wino zawiera alkohol: tylko dla dorosłych, z umiarem. Zwykle zawiera siarczyny; do klarowania używa się czasem białka jaja lub białek mleka — ważne przy alergii i dla wegan.
Co obejmuje
Źródła
- eAmbrosia – EU geographical indications register: wines of Cyprus (7 PDO, 4 PGI)
- eAmbrosia: «Κουμανδαρία» PDO-CY-A1622
- eAmbrosia: «Πιτσιλιά» PDO-CY-A1627, technical file (Ref. Ares(2011)1411840)
- eAmbrosia: «Λεμεσός» PGI-CY-A1619, technical file (Ref. Ares(2011)1411804)
- Regulation (EU) No 1308/2013, Art. 93, Annex VII Appendix I, Annex VIII
- eAmbrosia: «Ζιβανία / Zivania» PGI-CY-01942
- eAmbrosia: «Ouzo» PGI-CY+GR-01828
- WHO/Europe: No level of alcohol consumption is safe for our health (04.01.2023)
