🍷 Marsala

Marsala to wzmacniane wino likierowe z chronioną nazwą pochodzenia z prowincji Trapani na zachodzie Sycylii. Dodaje się do niego spirytus winogronowy lub winiak, wino dojrzewa w drewnie od roku do ponad dziesięciu lat i bywa złote, bursztynowe lub rubinowe, od wytrawnego po słodkie. ³⁴

Strefa i ochrona. Winogrona muszą pochodzić z całej prowincji Trapani z wyjątkiem gmin Pantelleria, Favignana i Alcamo, i tam odbywa się każdy etap od winogron do butelki, łącznie z rozlewem. ³⁴ Ustawa o marsali z 1984 roku ustaliła podstawowe warunki, do których wciąż odsyła specyfikacja, a nazwa jest chroniona w UE od 18 września 1973 roku. ¹²⁵

Szczepy i winnice. Złotą i bursztynową marsalę robi się z grillo, catarratto, ansoniki (lokalnie inzolia) i damaschino, rubinową z perricone (pignatello), calabrese (nero d’avola) i nerello mascalese, z dodatkiem do 30 % białych winogron. Krzewy prowadzi się pionowo, także w formie krzaczastej, plony ograniczono do 10 t/ha dla białych i 9 t/ha dla czerwonych winogron, a od 2026 roku winogrona muszą dawać co najmniej 13 % naturalnej potencjalnej mocy alkoholu zamiast 12 %. ³⁴

Jak powstaje. Dodawać wolno tylko spirytus winogronowy lub winiak. Niektóre typy wykorzystują też moszcz gotowany, moszcz zagęszczony lub sifone, czyli moszcz wzmocniony spirytusem winogronowym, wszystko z tych samych winnic. Moszcz gotowany jest zakazany w złotych i rubinowych Fine i Superiore, ale obowiązkowy, co najmniej 1 %, w bursztynowych, a Vergine powstaje bez żadnego z trzech. ³

Kategorie dojrzewania. Fine wymaga co najmniej 17,5 % alkoholu i roku dojrzewania; Superiore 18 % i dwóch lat; Superiore Riserva czterech lat; Vergine lub Soleras pięciu lat i mniej niż 4 % naturalnego cukru; Vergine Stravecchio lub Riserva dziesięciu lat. Kwasowość lotna może sięgać 15, 17 lub 30 miliekwiwalentów na litr zależnie od typu. ³⁴

Drewno i butelka. Marsala dojrzewa w drewnianych beczkach, najlepiej dębowych lub wiśniowych; tylko Fine może spędzić pierwsze cztery miesiące w innych naczyniach, a dojrzewanie liczy się od ostatniego wzmocnienia i dosłodzenia, czyli «concia». Rocznik na etykiecie to rok tej ostatniej concii. Vergine sprzedaje się tylko w butelkach, inne typy w naczyniach do 60 litrów. ³

Kolor, cukier i skróty. Oro to złota, ambra bursztynowa, a rubino rubinowa, która z wiekiem nabiera bursztynowych refleksów; według cukru secco ma poniżej 40 g/l, semisecco 40–100 g/l, a dolce powyżej 100 g/l. Mogą się pojawić tradycyjne skróty: I.P. (Italia Particolare) dla Fine oraz S.O.M. (Superiore Old Marsala), G.D. (Garibaldi Dolce) lub L.P. (London Particular) dla Superiore. ³

Ziemia i bagli. Winnice leżą na równinie lub niskich wzgórzach od 50 do 300 m, często z widokiem na morze, na suchych, ubogich glebach gliniastych, wapiennych lub piaszczystych, w klimacie śródziemnomorskim z gorącymi wiatrami z Afryki. Przy miastach stoją bagli, ufortyfikowane gospodarstwa zbudowane głównie w ciągu ostatnich 250 lat, do których zwożono winogrona na wino, a od końca XVIII wieku powstawały przemysłowe winiarnie. ³⁴

Na etykiecie. Czytaj typ, kolor (oro, ambra, rubino) i cukier (secco, semisecco, dolce): Vergine i Superiore to wina dojrzałe, a Fine po czterech miesiącach może trafić także do innych napojów i produktów. ³ Marsala jest mocna, 17,5–18 % i więcej, więc podaje się ją w małych kieliszkach. ³ WHO podkreśla, że nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu. ⁶