🍷 Amarone

Amarone della Valpolicella to wytrawne czerwone wino DOCG ze wzgórz Valpolicelli w prowincji Werona. Powstaje z corviny, corvinone i rondinelli podsuszanych przez 100–120 dni w przewiewnych pomieszczeniach, fruttai, i fermentowanych prawie do sucha, do co najmniej 14 % alkoholu. Konsorcjum nazywa je najbardziej prestiżowym winem Valpolicelli. ¹²⁶

Od acinatico do amaro. Specyfikacja wywodzi historię z listu Kasjodora, ministra króla Teodoryka. Prosił on właścicieli ziemskich Valpolicelli o przysłanie na królewski stół wina z suszonych winogron, acinatico, które nazwał „zimowym moszczem, zimną krwią winogron”. Edykt Rotariego surowo karał za szkody w winnicach, a po roku 1000 winem płacono daniny feudalne. Spis z 1503 roku opisuje dolinę jako bogatą i słynną z win. W XVIII wieku Scipione Maffei zaproponował dla tego wina słowo „amaro”. ²

Od rodzinnych butelek do DOCG. Pierwsze butelki amarone bez etykiet pojawiły się na początku XX wieku dla rodziny i przyjaciół, a pierwszą butelkę sprzedano w 1953 roku. W 1968 roku uznano je za typ DOC Valpolicella. ² 24 marca 2010 roku amarone stało się osobnym DOCG. ¹² W rejestrze UE ma numer PDO-IT-A0435. ³

Podgórze w kształcie dłoni. Obszar obejmuje podgórze prowincji Werona od jeziora Garda prawie do granicy z Vicenzą: doliny i wzgórza, które wchodzą w równinę jak palce dłoni. Od północy chronią go góry Lessini, a jezioro Garda łagodzi klimat. Opady wynoszą 850–1000 mm rocznie, gleby są wapienno-dolomitowe, bazaltowe i morenowe, a winnice sięgają 500 m. ² Na dnie dolin amarone wychodzi łagodniejsze w alkoholu, z nutami kwiatowymi i delikatnym kolorem. Na niskich wzgórzach do 300 m z glebami piaszczysto-żwirowymi i gliniastymi winogrona mają dużo kwasu jabłkowego i antocyjanów, a na wapiennych grzbietach szczególnie dużo antocyjanów i polifenoli. Na marglistych wapieniach Biancone i Scaglia wysoko na stokach cukier gromadzi się najlepiej, a wina są mocno zabarwione, z nutami kwiatów i czerwonych owoców. ² Strefa Classico to Sant'Ambrogio, San Pietro in Cariano oraz doliny Fumane, Marano i Negrar. Osobno wyróżnia się dolinę Valpantena, a na wschodzie leżą doliny Illasi, Tramigna i Mezzane. ⁶

Corvina, corvinone, rondinella. Corvina i/lub corvinone dają 45–95 % winogron, rondinella 5–30 %, a inne czerwone odmiany Werony do 25 %. ¹ Od 2019 roku corvinone może całkowicie zastąpić corvinę, a wcześniej dopuszczano go najwyżej w 50 %. ⁴ W winnicach Valpolicelli corvina zajmuje 56 %, rondinella 19 %, a corvinone 18 %. ⁶ Krzewy muszą być co najmniej w czwartym roku wegetacji, na szpalerze lub pergoli weroneskiej, a plon nie może przekraczać 12 t/ha. ¹ Podwójną pergolę weroneską, „tendone”, stopniowo zastąpiła pergola pojedyncza i „pergoletta”, w których częsta wymiana pędów i mniejszy plon z krzewu dają lepsze winogrona. ²

Sto dni w fruttaio. Grona zbiera się od końca września do pierwszego tygodnia października i układa jedną warstwą w skrzynkach lub na bambusowych matach. Potem trafiają do przestronnych, przewiewnych fruttai nad piwnicami. Leżą tam 100–120 dni, aż stracą co najmniej połowę wagi, i codziennie się je sprawdza. Kwasowość spada, a polifenole i glicerol się gromadzą. ² Klimatyzacja jest dozwolona tylko w temperaturach jak przy tradycyjnym suszeniu, a osuszanie z użyciem ciepła jest zakazane. Winogron nie wolno przerabiać przed 1 grudnia. ¹

Powolna zimowa fermentacja. Podsuszone winogrona przerabia się na wino zimą, a powolna fermentacja daje wytrawne, mocne wino. ⁶ Z winogron może powstać najwyżej 40 % wina, a po podsuszeniu muszą one dawać co najmniej 14 % potencjalnego alkoholu. ¹ Cukru resztkowego może być najwyżej 9 g/l przy 14 % alkoholu, z niewielkim dodatkiem na każdą dziesiątą procenta powyżej. Limit obniżono z 12 g/l w 2019 roku, gdy zmieniła się oficjalna metoda pomiaru cukru. ¹⁴

Lata w drewnie i butelka. Amarone dojrzewa co najmniej dwa lata od 1 stycznia po zbiorach, a riserva co najmniej cztery lata od 1 listopada. Rocznik na etykiecie jest obowiązkowy, a słowa „extra”, „fine” czy „scelto” są zakazane. ¹ Słowo „vigna” z nazwą parceli wolno podać tylko wtedy, gdy jej winogrona suszono, fermentowano i dojrzewano osobno. Wino trzeba butelkować w strefie produkcji. ¹ Wino długo dojrzewa w drewnianych naczyniach, a potem jeszcze w butelce. ² Od 2023 roku dozwolone są butelki do 15 litrów i tylko korek równo z szyjką, a zakrętka wyłącznie dla butelek do 0,25 litra. ⁵ W 2024 roku amarone i recioto stanowiły 23 % z 59 mln butelek Valpolicelli. ⁶

Dlaczego to ważne dla ciebie. Amarone to jedno z najtrwalszych win włoskich: może leżakować ponad dwadzieścia lat. Podaje się je do mięsa, dziczyzny i dojrzałych serów albo pije samo jako „wino do medytacji”. ² Kolor jest intensywnie czerwony, z wiekiem granatowy, a smak pełny, aksamitny i ciepły; kwasowość wynosi co najmniej 5 g/l, a ekstrakt bezcukrowy co najmniej 28 g/l, w riservie 32 g/l. ¹ Aromat przypomina suszone owoce, tytoń i przyprawy, które dają szlachetne pleśnie podczas suszenia. ² Konsorcjum dodaje nuty czerwonych owoców, balsamiczne i kawy. ⁶ Na etykiecie szukaj DOCG i rocznika. „Classico” lub „Valpantena” oznacza winogrona z historycznej podstrefy. ¹