🧀 Gouda
Ser półtwardy z mleka krowiego, nazwany od holenderskiego miasta Gouda; chronione nazwy to „Gouda Holland” i „Noord-Hollandse Gouda”.
Gouda to półtwardy dojrzewający ser z mleka krowiego, nazwany od holenderskiego miasta. Dla Holandii to ser numer jeden: w 2024 roku kraj wytworzył 971 tys. ton sera, w większości goudy.
W sklepie gouda leży zwykle obok edamskiego, ementalera i cheddara, ale to osobne sery z własnymi nazwami; gouda ma swoją normę Codex. Nazwa nie mówi też, skąd ser pochodzi: słowo „gouda” jest w UE wolne, więc może je nosić ser z dowolnego kraju. Holenderskie pochodzenie gwarantują tylko dwie nazwy chronione: Gouda Holland (ChOG) i Noord-Hollandse Gouda (ChNP).
Wiek podaje etykieta, po niderlandzku: jong to co najmniej 4 tygodnie, belegen 4 miesiące, oud 10 miesięcy, overjarig ponad rok. „48+” oznacza 48 % tłuszczu w suchej masie. Cały krąg Gouda Holland ma jeszcze kazeinowy znak z własnym kodem, nakładany przed prasowaniem.
Gouda Holland robi się według ostrzejszych zasad. Krąg waży 2,5–20 kg, ma 48–52 % tłuszczu w suchej masie i najwyżej 42,5 % wilgoci. Mleko pasteryzuje się w 72 °C przez 15 sekund, dojrzewanie w folii jest zakazane, a do skrzepu można dodać kminek.
Skąd nazwa miasta na serze? W 1395 roku Gouda dostała prawo sprzedaży sera w hrabstwie Holandii, a chłopi mogli handlować nim tylko na jej targu. Potem ser zaczęto robić w całym kraju, a w XX wieku stał się produktem narodowym. Waga miejska Waag stoi od 1668 roku i od kwietnia do sierpnia w każdy czwartek obok niej wciąż działa targ serowy.
Najczęstsze pytania
Czy gouda to ser twardy i czy ma dziury?
To ser półtwardy, dojrzewający, z małymi oczkami. Codex opisuje go jako ser od prawie białego do żółtego, w kształcie płaskiego walca o wypukłych bokach, bloku lub bochenka, z suchą skórką, którą można powlekać.
Czym jest Noord-Hollandse Gouda?
To chroniona nazwa pochodzenia: mleko pochodzi wyłącznie z prowincji Holandia Północna, a ser jest mniej słony niż druga chroniona gouda.
Czy to prawda, że skórkę goudy można jeść?
Nie. Po dojrzewaniu holenderskie sery twarde pokrywa się warstwą plastiku przeciw pleśni, a na nią nakłada środek przeciwgrzybiczy; takiej powłoki się nie je.
Czy goudę można jeść w ciąży?
NHS uznaje za bezpieczne pasteryzowane sery półtwarde, takie jak edamski, ale goudy nie wymienia. Gouda Holland powstaje z mleka pasteryzowanego; przy innej goudzie szukaj na etykiecie słowa „pasteryzowane”.
Ile kalorii ma gouda?
W 100 g jest 356 kcal, 24,9 g białka, 27,4 g tłuszczu i 700 mg wapnia.
Fakty
| Surowiec | Mleko krowie 4; Gouda Holland tylko z holenderskich gospodarstw, surowce pasteryzowane 8 |
|---|---|
| Kraj | Holandia 1 |
| Region | Miasto Gouda, Holandia Południowa 7; Noord-Hollandse Gouda — Holandia Północna 3 |
| Temperatura | Zwykle 10–17 °C 4; Gouda Holland od 12 °C 8 |
| Minimalny okres dojrzewania | Zwykle od 3 tygodni 4; Gouda Holland co najmniej 28 dni 8 |
| Podstawa prawna | Codex CXS 266 4; Gouda Holland — ChOG, rozp. (UE) 1122/2010 1; Noord-Hollandse Gouda — ChNP 3 |
Ser
Gouda należy do serów półtwardych. Wytwarza się ją z mleka krowiego: skrzep się kroi, część serwatki zastępuje ciepłą wodą (ser jest wtedy łagodniejszy i słodszy), prasuje w okrągłe gomółki, solankuje i dojrzewa na półkach od kilku tygodni do ponad roku. Młoda gouda jest miękka i kremowa, dojrzała — twarda, o karmelowym smaku, z kryształkami. Gouda Holland ma ChOG, Noord-Hollandse Gouda — ChNP. Wskazówka: młodą kroj na kanapki, dojrzałą podawaj na desce serów.
Skład na 100 g
| Tłuszcz | 27.4 g |
|---|---|
| Białko | 24.9 g |
| Węglowodany | 2.22 g |
| Energia | 356 kcal |
| Wapń | 700 mg |
Jak łączy się z mlekiem
🧀 Gouda → robi się z → 🥛 Mleko krowie → rodzaj → 🥛 Mleko
Jak łączy się z tematem „Ser”
Powiązania
- Z czego się robi
- 🥛 Mleko krowie
- Jak się otrzymuje
- 🔄 Dojrzewanie sera
- Co się z niego robi
- 🧑🍳 Serowar
- Gdzie się przechowuje lub sprzedaje
- 🧊 Lodówka, 🧺 Targ
- Kto pracuje
- 🧑🍳 Serowar
- Co zawiera
- 🧪 Tłuszcz mleczny, 🦴 Wapń
- Tradycje
- 🌍 Europa Zachodnia, 🧑🤝🧑 Holendrzy
- Typ produktu
- 🏺 Tradycyjne produkty mleczne
- Należy do
- 🧀 Ser, 🧀 Sery półtwarde, 🇳🇱 Sery holenderskie
- Podobne i różne
- 🧀 Edam, 🧀 Cheddar, Mlekpol Senator, Mlekpol Złoty Mazur, Kerrygold Blarney Castle
- Wino i mleko
- 🍷 Wino i ser
- W innych tematach
- Nazwy chronione i nazwy rodzajowe
Przewodniki
Co przeczytać dalej
- 🌍 Europa Zachodnia — Francja, Niderlandy, Wielka Brytania, Irlandia, Belgia i Luksemburg: łagodny wilgotny klimat, pastwiska i setki serów — Roquefort, Camembert, Gouda, cheddar.
- 🔄 Dojrzewanie sera — Dojrzewanie sera od tygodni do lat.
- 🧑🤝🧑 Holendrzy — Naród zachodniogermański, główna ludność Holandii w Europie Zachodniej; ich sery gouda i edam są znane na całym świecie.
- 🧀 Edam — Zwarty, półtwardy ser dojrzewający z mleka krowiego lub bawolego, kulisty, w formie płaskiego bloku lub bochenka, z nielicznymi drobnymi okrągłymi oczkami.
- 🧪 Tłuszcz mleczny — ~3,5% w mleku krowim.
Podobne
🧀 Camembert · 🧀 Cheddar · 🧀 Monterey jack · 🧶 Ser oaxaca · 🧀 Queso fresco · 🟫 Brunost
ℹ️ Produkty mleczne zawierają laktozę i białka mleka: przy nietolerancji laktozy lub alergii na białko mleka skonsultuj się z lekarzem.
Co obejmuje
- Frico Gouda
- 🧀 Gouda Holland
- 🧀 Noord-Hollandse Gouda
- 🧀 Old Amsterdam
- Beemster Full Flavour Gouda Mini
- Cabot Gouda
- Castello Aged Gouda
- Castello Gouda Medium Mature
Wszystkie (36) →
- 🧀 Gouda Holland
- 🧀 Noord-Hollandse Gouda
- Beemster Full Flavour Gouda Mini
- Cabot Gouda
- Castello Aged Gouda
- Castello Gouda Medium Mature
- Frico Gouda
- KOMO Gouda Yevropeiskyi
- Kaltbach Swiss Gouda
- Kerrygold Gouda
- Mlekovita BIO ekologiczny ser Gouda
- Mlekovita Diamenty Konesera Gouda Old
- Mlekovita Gouda
- Mlekovita Gouda bez laktozy
- Mlekovita Gouda lekka
- Mlekovita Gouda szlachetna
- Mlekovita Gouda wędzona
- Mlekovita Złota Gouda
- Mlekpol Gouda
- Mlekpol Gouda bez laktozy
- Mlekpol Senator Gouda
- Old Amsterdam Classic
- Old Amsterdam Mild
- Old Amsterdam Vintage
- Président Tranches Gouda Baguette
- Pyriatyn Gouda
- Sargento Gouda Sliced Cheese
- Sargento Reserve Series Aged Gouda Sliced Cheese
- 🧀 Old Amsterdam
Źródła
- EUR-Lex — Commission Regulation (EU) No 1122/2010: Gouda Holland (PGI)
- Single document «Gouda Holland» (PGI), NL-PGI-0105-01335, OJ C 310, 19.9.2015
- Single document «Noord-Hollandse Gouda» (PDO), OJ C/2024/3414
- FAO/WHO Codex Alimentarius. Milk and milk products, 2nd ed. (2011): CXS 263 Cheddar, 266 Gouda, 276 Camembert, 281 Evaporated milks, 282 Sweetened condensed milks
- Voedingscentrum (Netherlands Nutrition Centre) — Kaas
- VVV Gouda — Gouda Kaasmarkt
- European Commission — Gouda Holland PGI / Noord-Hollandse Gouda PDO
- OJ C 339, 2019 — Gouda Holland (PGI), single document
- Vakblad Voedingsindustrie — Zuivel in Cijfers 2024 (ZuivelNL)
- USDA FoodData Central — Cheese, gouda (FDC 171241)
- NHS — Foods to avoid in pregnancy