🍷 Prosecco

Prosecco to włoska chroniona nazwa pochodzenia wina ze szczepu glera z dziewięciu prowincji Wenecji Euganejskiej i Friuli-Wenecji Julijskiej. Najczęściej jest musujące, z drugą fermentacją w dużych zbiornikach ciśnieniowych, a przy około 660 mln butelek rocznie to największa włoska apelacja winiarska pod względem wolumenu i wartości. ⁵⁷

Strefa i klimat. Winogrona pochodzą z Belluno, Gorycji, Padwy, Pordenone, Treviso, Triestu, Udine, Wenecji i Vicenzy. Alpy osłaniają winnice przed zimnymi wiatrami z północy, Adriatyk przynosi latem deszcze sirocco, a pod koniec lata sucha bora i duże różnice temperatur między dniem a nocą zachowują w winogronach kwasowość i aromaty; gleby są głównie aluwialne, pylasto-gliniaste, z dobrze drenującym żwirem dolomitowym. ⁷

Szczepy i plony. Szczep to glera, zwana też serprino. Do win musujących i półmusujących można dodać do 15 % chardonnay, pinot bianco, pinot grigio lub pinot nero fermentowanego bez skórek, co w 2025 roku rozszerzono na frizzante. Plony mogą sięgać 18 000 kg winogron i 135 hl wina z hektara, a pinot nero do rosé 13 500 kg i 101,25 hl. ⁷

Typy i moc. Prosecco bywa spokojne, spumante, frizzante lub spumante rosé. Spokojne i frizzante wymagają co najmniej 10,5 % alkoholu całkowitego, spumante i rosé 11 %; spumante występuje od brut nature do demi-sec, rosé od brut nature do extra dry, a spokojne i frizzante od wytrawnego do półsłodkiego. Aromaty przypominają białe kwiaty, jabłko, gruszkę, owoce egzotyczne i cytrusy. ⁷

Jak powstają bąbelki. Spumante zyskuje bąbelki dzięki naturalnej drugiej fermentacji w dużych zbiornikach ciśnieniowych, metodą Charmat lub Martinotti, która trwa co najmniej 30 dni, a w rosé co najmniej 60. ⁴⁷ Frizzante może natomiast refermentować w butelce: bywa wtedy lekko mętne, z nutami skórki chleba i drożdży, a na etykiecie musi być «rifermentazione in bottiglia». ¹⁷

Rosé. Prosecco spumante rosé łączy glerę z 10–15 % pinot nero fermentowanego na skórkach. Jest bladoróżowe, z nutami czerwonych kwiatów, truskawki i maliny, a na etykiecie obowiązkowe są słowo millesimato i rocznik. ¹⁷

Długa historia. Najstarsze dokumenty opisują delikatne białe wino z krasu wokół wsi Prosecco koło Triestu, a na mocy umowy z 1382 roku Triest wysyłał co roku austriackim władcom 100 «orne» swojego najlepszego prosecco. ³⁷ Autorzy chwalili prosecco ze wzgórz Berici w 1754 roku i ze wzgórz Treviso w 1772; musujące prosecco pojawiło się w połowie XIX wieku, a po otwarciu szkoły enologicznej w Conegliano w 1876 roku Carpenè i Martinotti opracowali refermentację w dużych zamkniętych zbiornikach. ³

Wzgórza i DOCG. Obok DOC osobno chronione są wzgórzowe apelacje Conegliano Valdobbiadene – Prosecco i Asolo Prosecco w statusie DOCG. ²⁹¹⁰ Od 2019 roku wzgórza Conegliano i Valdobbiadene o powierzchni 9191 ha są na liście światowego dziedzictwa UNESCO dzięki ciglioni, małym działkom winorośli na wąskich trawiastych tarasach od XVII wieku, i prowadzeniu bellussera z XIX wieku. ⁸

Prosecco a szampan czy cava? Wszystkie to wina musujące, ale prosecco jest chronioną włoską nazwą z dziewięciu prowincji, robioną głównie z glery. ⁷ Szampan i cava mają drugą fermentację w butelce, a prosecco spumante w dużych zbiornikach ciśnieniowych przez co najmniej 30 dni, dlatego na pierwszy plan wychodzą aromaty winogron: białe kwiaty, jabłko, gruszka, cytrusy. ⁴⁷ Brut, extra dry i dry mówią tylko o cukrze, nie o jakości. ¹¹

Szukaj słowa Prosecco z DOC lub DOCG; unijny znak to «chroniona nazwa pochodzenia» (ChNP). «Spumante» to wino musujące, «frizzante» to wino perliste o lżejszych bąbelkach, a brut, extra dry i dry idą od wytrawnego do słodszego. ⁷¹¹ «Treviso» lub «Trieste» podaje prowincję, a butelki DOC mają od 2025 roku trójkolorową pieczęć państwową. ¹⁵ Kupisz je w supermarkecie i sklepie z winami.

Dlaczego to ważne dla ciebie. «Treviso» lub «Trieste» na etykiecie oznacza, że winogrona pochodzą z tej prowincji, a wino tam powstało, a od 20 listopada 2025 roku butelki prosecco DOC mają trójkolorową pieczęć państwową przeciw podróbkom. ¹⁵ Prosecco to nie szampan: bąbelki powstają zwykle w zbiorniku, a nie w butelce. ⁷ WHO podkreśla, że nie ma bezpiecznego poziomu spożycia alkoholu. ⁶