🥃 Rakija

Kto zna śliwowicę, ten w rakiji (pisanej też rakia) odnajdzie bałkańską kuzynkę: słowo to oznacza tam ogólnie mocne destylaty owocowe i winogronowe, ze śliwek, pigwy, moreli, gruszek, z winogron albo z wytłoków. Prawo UE nie zna osobnej kategorii „rakija”: rakija owocowa podpada pod kategorię 9 rozporządzenia 2019/787, destylat z wytłoków pod kategorię 6, a destylat z wina pod kategorię 4. Minimalna moc we wszystkich trzech to 37,5 % obj.

W Serbii rakiję określa ustawa o napojach spirytusowych z 2015 roku. „Rakija od voća” powstaje wyłącznie przez fermentację i destylację mięsistych owoców, jagód lub warzyw, z pestkami lub bez, poniżej 86 % obj., tak aby destylat zachował zapach i smak surowca. Dodatek alkoholu i aromatyzowanie są zabronione; metanol ograniczono do 1000 g/hl, dla śliwki, jabłka i moreli do 1200, a dla gruszki Williams i pigwy do 1350. Nazwa musi zawierać słowo „rakija” i nazwę owocu, a dla śliwki dozwolona jest „šljivovica”. Komovica to rakija z wytłoków winogronowych, również od 37,5 % obj.

W rejestrze UE 12 bułgarskich nazw zawiera słowo „rakya”: dziesięć z winogron, jak Sungurlarska czy Pomoriyska grozdova rakya, i dwie ze śliwek, Troyanska i Loveshka (2005). W 2012 roku Chorwacja objęła ochroną Hrvatska loza (winogronową), dwie šljivovica i ziołową Hrvatska travarica.

W 2022 roku UNESCO wpisało na Listę reprezentatywną serbską tradycję šljivovicy: destyluje się ją dwukrotnie w ręcznie robionych miedzianych alembikach i dojrzewa co najmniej rok, zwykle w dębie.

Dlaczego to ważne. Samo słowo „rakija” nie mówi, z czego jest trunek: szukaj nazwy owocu, jak w „rakija od šljive” czy „šljivovica”, a dla winogron słów „loza” lub „grozdova”. Pochodzenie gwarantuje tylko chroniona nazwa. Aromatyzowanie rakiji owocowej jest zabronione. WHO: nie ma bezpiecznej dawki alkoholu.